Nắng Chiều

Nắng Chiều ~ Lê Trọng Nguyễn

Advertisements

Em Vẫn Mơ Một Ngày Về
Nhạc và Lời: Ca sĩ Nguyệt Ánh

Em vẫn mơ một ngày nào quê dấu yêu không còn Cộng thù
Trên con đường mòn, sau cơn mưa chiều, anh ôm đàn dìu em đi dưới trăng
Ta đứng yên nghe rừng thì thầm
Ta ngước trông sao trời thật gần
Anh ôm cây đàn, anh buông tơ trầm, em ca bài mừng quê hương thanh bình

Rồi bình minh tới anh đưa em về làng
Này bà con đón, kia anh em chào mừng
Thôn quê tưng bừng, muôn chim reo hò, hát mừng người vừa về sau chiến chinh
Rồi hoàng hôn xuống ta say men rượu nồng
Họ hàng trong xóm thay nhau nhen lửa hồng
Sương giăng mịt mùng, đêm sâu chập chùng
Xóa ngục tù, xiềng gông bao năm

Em vẫn mơ một ngày nào, anh với em chung tình bạc đầu
Trên quê hương nghèo, trong khu rừng già, trước mái nhà cờ vàng bay phất phơ
Bên mái hiên ta ngồi chuyện trò, khoai nướng thơm hương tình ruộng đồng
Con thơ ngoan hiền, ê a đánh vần, V.N. là Việt Nam kiêu hùng

Rồi ngày con lớn con ca vang tình người
Hòa bình no ấm con ca vang tình đời
Thay cho mẹ hiền, thay cho cha già, suốt cuộc đời hòa lời ca đấu tranh
Rồi ngày con lớn con đi xây cuộc đời
Mầu cờ Tổ quốc con tô thêm rạng ngời
Quê hương thanh bình, muôn dân yên lành, sống cuộc đời tự do muôn năm

I always dream of a return day
Coming back home from so far away
The home of the free, home of the brave, we will start all over again
The birds will sing for democracy
The bells will ring for liberty
The sun will shine for human rights
Stars in the sky will brighten up the smiles

Sing sing a song for a happy ending
There’s no more communists when the new days begin
Children will dance on a peaceful land
The land of the free, the land of the brave
Sing sing a song for everybody
Having a chance to live again
Sing sing a song, for you and me
Having the chance to love again

Em vẫn mơ một ngày nào, anh với em chung tình bạc đầu
Trên quê hương nghèo, trong khu rừng già, trước mái nhà cờ vàng bay phất phơ
Bên mái hiên ta ngồi chuyện trò, khoai nướng thơm hương tình ruộng đồng
Con thơ ngoan hiền, ê a đánh vần, V.N. là Việt Nam kiêu hùng
V.N. là Việt Nam muôn năm.

Thăm Hỏi

Thăm Hỏi

Viêm Xương Khớp

Viêm Xương Khớp

Phần trình bày sau đây chỉ giới hạn trong tiết mục BỆNH VIÊM XƯƠNG KHỚP (OA), và căn cứ trên một số tài liệu chính thức của cơ quan Y tế Úc.
https://www.healthdirect.gov.au
https://www.healthdirect.gov.au/osteoarthritis-symptoms
https://www.healthdirect.gov.au/living-with-osteoarthritis
https://www.myvmc.com/diseases/osteoarthritis/

Việc thảo luận sau đây về bệnh Viêm Xương Khớp – xin gọi tắt là OA – cũng chỉ có tính cách thông tin tổng quát và không có ý định tư vấn cho các trường hợp cá biệt.

Truớc khi bàn về bệnh OA, để tiện việc trao đổi, mời QV xem lại một số hình ảnh về Xương và Khớp trong tình trạng bình thường.

Qua những hình ảnh sau đây, những phần cần chú ý là ‘xương’, ‘sụn’, ”dây chằng”, ‘gân’, và ‘màng hoạt dịch’.
[Hình về Xương và Khớp]

 

VIÊM XƯƠNG KHỚP (OA) LÀ GÌ?
Có người đã từng cho rằng:
“Nắng mưa là bệnh của Trời,”
Đau xương, đơ khớp, bệnh người Cao niên.
Và, nói chung thì có hàng trăm loại bệnh Viêm khớp.
Vậy, Viêm Xương Khớp (OA) là gì?
Câu trả lời ngắn gọn là:
Bệnh OA là một tình trạng bất thường gây ảnh hưởng bất lợi tới cấu trúc và chức năng của một hoặc vài Khớp Xương.
Tình trạng bất thường này có thể bao gồm xương, sụn, màng hoạt dịch, dây chằng, gân, và bắp thịt cận kề với Khớp Xương liên hệ.
Chi tiết hơn:
OA có 9 điểm thiết thực về triệu chứng, dấu hiệu, bệnh sử, xét nghiệm, chẩn đoán, cơ nguy, chuyển biến, lượng giá, và cách xử trí – sẽ lần luợc được nêu như sau.

 

Điểm thiết thực số 1 là gì?
Đó là: TRIỆU CHỨNG của OA.

Nói chung, Triệu chứng là những ‘cảm nhận chủ quan’ của chính bản thân người mang bệnh.

Riêng đối với OA, Triệu chứng là những ‘cảm nhận chủ quan’ gây nên bởi phản ứng “VIÊM” của cơ thể, như:
– cảm giác đau, đơ quanh khớp,
– và cảm giác như mình bị giảm mức cơ động
của khớp xương.

Triệu chứng của bệnh OA được cảm nhận bởi mỗi người một khác. Triệu chứng được cảm nhận bởi mỗi người còn tùy thuộc vào chỗ khớp xương nào bị tổn thương.

Xu hướng phổ biến là triệu chứng của OA được cảm thấy theo từng đợt
– qua nhiều tháng
– hoặc nhiều năm.

Trong mỗi đợt, triệu chứng thông thường là cảm thấy đau và đơ khớp.
Đau khớp bắt đầu với cử động của khớp, rồi tăng dần, và có thể còn tiếp tục đau ít lâu sau khi khớp ngưng cử động.

Đơ khớp nhiều nhất là:
– sau khi nghỉ ngơi như qua một đêm
– hoặc sau một thời gian
không vận động khớp.
Đơ khớp thường kéo dài dưới 30 phút.

Những triệu chứng này ảnh hưởng tới khả năng hoạt động trong đời sống hàng ngày, như
– việc đi lại, lên hoặc xuống cầu thang,
– và cả khi vặn đóng hoặc mở nắp chai – lọ.
[Hình về Triệu chứng]

 

Điểm thiết thực số 2 là gì?
Đó là: DẤU HIỆU của OA.

Nói chung,
Dấu hiệu là những gì ghi nhận được
– qua 5 giác quan của người bệnh, hoặc
– qua 5 giác quan của người khác, như thân nhân, người săn sóc, hay nhân viên Y tế.

Riêng đối với OA, dấu hiệu là biểu hiện của những tổn thương thực thể do bệnh OA.
Dấu hiệu của bệnh OA có thể gồm:
– sưng, nóng, đỏ, đơ,
– kêu lắc cắc, lụp cụp lúc cử động,
– hoặc trạng thái giảm linh hoạt khi khớp cử động.

Những dấu hiệu của OA thường là biểu hiện của những xáo trộn thực thể quanh khớp như:
– tình trạng “VIÊM” do phản ứng của mô quanh khớp
– những vết ‘nứt rạn’ ở sụn của khớp
– những ‘mấu xương’ lồi lên chung quanh bờ của các đầu xương
– tình trạng thoái hóa, hoặc phản ứng Viêm của các ‘dây chằng’, (tức là các dãy băng nối giữ các khớp với nhau), hay của ‘gân’ (tức là các dây đính bắp thịt với xương).

Dấu hiệu của OA thường xảy ra ở:
– đầu gối, hông,
– khớp ngón tay (DIP), và ngón chân cái,
– người tuổi trên 50, hay
– người từng bị chấn thương khớp.
[Hình về Dấu hiệu]

 

Điểm thiết thực số 3 là gì?
Đó là: BỆNH SỬ của OA.

Bệnh sử thường được chú ý về những sự kiện liên quan đến OA như:
– sự phát sinh OA do hậu quả của một tai nạn, hay bệnh khác như bệnh RA (Rheumatic Arthritis), GA (Gouty Arthritis), SA (Septic Arthritis), PA (Psoriatic Arthritis)…
Trong những trường hợp này, OA được gọi là OA ‘thứ phát’ để phân biệt với dạng OA ‘tiên phát’;
– sự lưu truyền từ tổ phụ do genes,
– những ‘dị dạng bẩm sinh’ trong gia đình,
– nghề nghiệp, tai nạn,
– hoạt động thể thao,
– tình trạng THIẾU vận động của bệnh nhân,
– tình trạng béo phì, bệnh tiểu đường,
– bệnh xốp xương hoặc loãng xương.
[Hình về Bệnh sử]

 

Điểm thiết thực số 4 là gì?
Đó là: XÉT NGHIỆM về OA.

Xét nghiệm về OA có thể gồm
– XR, MRI, US,
– ESR, RF, Uric acid, Glucose trong máu,
– Chọc dò và rút dịch, hoặc nội soi ở khớp.

Tuy nhiên, việc phát hiện bệnh OA chủ yếu là bằng cách xem xét kỹ càng
– những triệu chứng,
– những dấu hiệu và
– bệnh sử.

Hình chụp x-ray (XR) có thể cho thấy
– những chỗ ‘khớp bị hẹp’, và
– những chỗ ‘khớp bị biến dạng’,
được gọi là “mấu xương” hoặc “chồi xương”.

Tuy nhiên, hình chụp x-ray không cho biết bệnh sẽ tiến triển ra sao trong tương lai.
Hình chụp x-ray có thể cho thấy vài tổn thương ở khớp. Nhưng không phải lúc nào kết quả x-ray cũng có nghĩa là người bệnh sẽ bị đau nhiều hoặc gặp nhiều khó khăn.
Mặt khác, người bệnh có thể đã hay đang bị đau khớp nặng, nhưng hình chụp x-ray vẫn bình thường.

Việc Thử máu và xét nghiệm về khớp thường được làm – và gồm “PIE” (Pathology, Imaging, Endoscopy), cũng chỉ để giúp phân biệt OA với các dạng bệnh xương-khớp khác như: OA (Osteoarthritis) hoặc RA (Rheumatic Arthritis), GA (Gouty Arthritis), SA (Septic Arthritis), PA (Psoriatic Arthritis).
[Hình về Xét nghiệm]

 

Điểm thiết thực số 5 là gì?
Đó là: CHẨN ĐOÁN bệnh OA.

Vì OA là một loại Viêm khớp trong hàng trăm loại Viêm khớp khác, cho nên trước khi tiến hành việc xử trí, bệnh OA cần đựợc chẩn đoán xác định và phân biệt với những loại VIÊM Khớp khác, như RA GA SA PA – Rheumatoid Arthritis (RA), Gouty Arthritis (GA), Septic Arthritis (SA), Psoriatic Arthritis (PA)…
[Hình về Chẩn đoán]

 

Điểm thiết thực số 6 là gì?
Đó là: LÝ DO và NGUY CƠ mắc bệnh OA.

Lý do chính gây OA là
– sự hao mòn và rạn nứt của sụn,
– trong khi những tổn thương đó của sụn đã không được tái tạo đúng mức ở Khớp liên hệ.

Những tổn thương tiếp theo sẽ lần lượt xảy ra ở
– những phần cân cơ… kế cận khớp, và
– những phản ứng viêm tại chỗ.

Nói chung, nguy cơ mang bệnh OA gồm:
– tiền sử genes trong gia đình,
– dị dạng bẩm sinh,
– chấn thương do nghề nghiệp, tai nạn, thể thao,
– tình trạng thiếu vận động,
– bệnh béo phì, bệnh tiểu đường,
– bệnh xốp xương hoặc loãng xương vốn có.

Nguy cơ bị OA còn có thể tăng
ở một vài khớp xương riêng biệt, như sau.
– ở Đầu gối:
do béo phì,
do từng bị chấn thương đầu gối,
do công việc làm liên quan đến những động tác như quỳ gối, chống tay, leo trèo, hoặc ngồi xổm.

– ở Hông:
do béo phì,
do từng bị chấn thương xương hông,
do công việc liên quan đến khuân vác nặng,
hoặc do có tiền sử gia đình viêm xương khớp.

– ở Bàn tay:
do có tiền sử gia đình viêm xương khớp,
do từng bị chấn thương bàn tay,
do làm các động tác lặp đi lặp lại,
hoặc do béo phì.
[Hình về Nguy cơ mắc bệnh OA]

 

Điểm thiết thực số 7 là gì?
Đó là: CHUYỂN BIẾN của bệnh OA.

Xu hướng phổ biến là:
OA phát triển từ từ, khi tăng, lúc giảm, trong nhiều tháng, hoặc nhiều năm.

OA có thể gây biến chứng bất lợi như:
– teo cơ,
– đơ khớp,
– lệch khớp,
– vẹo xương,
– dị hình,
– hoặc khuyết tật
và – về lâu dài – gây chứng trầm cảm

Ảnh hưởng của OA đối với hoạt động và nếp sống hàng ngày tùy thuộc vào chỗ khớp nào bị bệnh; nhưng phần đông người bị bệnh OA đều có khả năng phục hồi sức khỏe tốt.
Nhiều người chỉ bị bệnh OA nhẹ và không bị ảnh hưởng gì nhiều lắm.
Mặt khác, riêng ở hông và đầu gối, OA đôi khi có thể gây khuyết tật, và có thể cần đến phẫu thuật thay khớp.

Hiện nay, chưa có cách gì chữa dứt hẳn bệnh OA mặc dù một số biện pháp chữa trị có thể làm giảm nhất thời những triệu chứng của bệnh OA.
Do đó, một điểm cần chú ý là sự cảnh giác đối với những sản phẩm hoặc những cách trị nào hứa hẹn chữa dứt hẳn bệnh OA.
[Hình về Chuyển biến]

 

Điểm thiết thực số 8 là gì?
Đó là: việc LƯỢNG GIÁ TÌNH HÌNH CỦA BỆNH và XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU XỬ TRÍ bệnh OA.

Việc đánh giá tình trạng của người bệnh trong từng giai đoạn của bệnh rất cần để Xác định Mục tiêu và chọn cách Xử trí thích đáng.

Dù cách xử trí như thế nào, Mục tiêu chính vẫn gồm:
– việc gia tăng phẩm chất cho cuộc sống của người bệnh,
– song song với việc tăng gia tuổi thọ của họ.

Phương châm hành xử dành cho người thân lẫn người chăm sóc phải là:
– “Add Life to Days And Add Days to Life” [tạm dịch “Thêm Ý nghĩa của Đời vào Từng Ngày, và Thêm Số Ngày và Cuộc Đời”], và
– “Guérir Parfois, Soulager Souvent, Consoler Toujours” hay 3C (Cure sometimes, Comfort often, Console always) [tạm dịch “Đôi khi Trị dứt, Nhiều lúc Xoa dịu, Thường xuyên An ủi”].
[Hình về Mục tiêu Xử trí bệnh OA]


 

Điểm thiết thực số 9 là gì?
Đó là: XỬ TRÍ bệnh OA.

Việc Xử trí bệnh OA phải bao gồm:
Phòng ngừa, Giáo dục, và Điều trị.

Cho nên, việc Xử trí cần có sự phối hợp của nhiều chuyên viên như: Chuyên viên Y tế, Vật lý trị liệu, và những Chuyên viên khác như Chuyên viên tâm lý, xã hội, giáo dục, và Chuyên viên Y khoa Phòng ngừa.

– Việc PHÒNG NGỪA bệnh OA cần được áp dụng cho cả 3 giai đoạn 1-2-3 của công tác phòng bệnh.
3 giai đoạn chính này là: phòng ngừa trước khi, trong khi, và sau khi bệnh đã xảy ra.

– Việc GIÁO DỤC cần giúp Người bệnh (KKKH) thêm Kiến thức thiết thực về bệnh OA, thêm Kỹ năng tự săn sóc, thêm Kinh nghiệm để dùng các dụng cụ trợ lực trong sinh hoạt hằng ngày, và biết cách Hành xử tích cực để tăng tuổi thọ.

– Về mặt Điều trị OA, hiện nay có rất nhiều cách điều trị cho bệnh OA.
Những cách điều trị bệnh OA có thể khác nhau tùy theo chỗ khớp nào bị tổn thương, và tình trạng nặng nhẹ của bệnh.
Nói chung, việc điều trị thường bao gồm:
(1) một chương trình giảm cân, (nếu bị thừa cân)
(2) một chương trình giảm đơ khớp và ngừa teo cơ, qua việc tập luyện thể lực, (điều chỉnh theo tình trạng, và khả năng của từng người)
(3) những cách giảm đau, qua việc dùng
* THUỐC như Paracetamol, hoặc thuốc “kháng viêm không chứa steroid” (NSAIDs), capsaicin cream
* PHƯƠNG PHÁP Vật lý (TENS), Tâm lý (Yoga, Meditations)
* DỤNG CỤ (Aids) như niềng, bó, gậy chống, xe lăng, hoặc miếng lót bàn chân
(4) những phẫu thuật đặc hiệu cho khớp, (nếu các trị liệu khác không kiềm chế các triệu chứng được nữa.)
[Hình về cách Xử trí]




 

Tóm lại, căn cứ vào những tư liệu chính thức đã nêu từ đầu, chúng ta có thể biết rõ định nghĩa, 9 điều thiết thực và đáng tin cậy về bệnh OA (Osteoarthritis). Biết để thay đổi thái độ và cách hành sử đối với bệnh OA. “Tri Hành hợp nhất” là vậy; mong thay!

Phó Thường dân

 

Gởi Gió Cho Mây Ngàn Bay
Sydney Vào Thu

I Always Dream

I Always Dream

Chờ Đông
Nhạc và Lời: Trần Thiện Thanh
Ca: Duy Quang và Kiều Nga
https://www.youtube.com/watch?v=2WjOoFYMaLA