Tạ Từ Thói Hư

Tạ Từ Thói Hư

Trên đường phục vụ sức khỏe, nhiệm vụ của cơ quan truyền thông y tế và người y sĩ thật sự không thể ngừng lại ở giai đoạn cung cấp thông tin.

Lý do chính gồm:

Thông tin – sau khi được cung cấp, còn cần

được tiếp nhận,
được hấp thụ,
gây chuyển biến về tư tưởng,
và tạo được thay đổi về hành xử sao cho thuận lợi đối với sức khỏe.

Ngoài ra, thành quả của quá trình này còn cần được củng cố bằng cách

liên tục phát huy những thói quen tốt, và
dứt khoát loại trừ những thói quen bất lợi.

Trong hành vi và cư xử, người ta có thể có những thói quen tốt hoặc những thói quen bất lợi cho sức khỏe.

Một số người có thói quen thể dục đều đặn, đi bộ hằng ngày, cữ ăn mặn, kiêng ăn mỡ … Đấy là những thói quen tốt cần gìn giữ.

Trái lại, một số người khác còn mang những thói quen bất lợi cho sức khỏe.

Một số văn nhân thi sĩ còn thói quen đi tìm cảm hứng, hoặc tự thưởng mình sau một sáng tác, bằng một vài điếu thuốc.
Một số nghệ sĩ chưa bỏ thói quen “nhớ nhà châm điếu thuốc cho khói vàng bay lên mây”.
Và họ đã ghiền thuốc lá và nhớ thuốc lá hoặc thuốc lào. Nào là:
“Nhớ ai như nhớ thuốc lào, đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên.”, rồi lại,
“Nhớ nhà châm điếu thuốc; Khói vàng lên chân mây…” hay là
“Thà để vấn vương thành tro bụi
Và nhớ thương tàn theo khói sương!”

Thói quen bắt đầu ngày bằng một can bia, chấm dứt tuần bằng một thùng bia đã làm xuất hiện những bụng bia (beer gut – beer belly) với “thùng nước lèo”.
Thói quen “tiêu khiễn một vài chung (rượu) lếu láo” để “đoạn tống nhất sinh duy hữu tửu” đã thật sự tống tiễn nhiều cuộc đời bằng chai gan hoặc ung thư gan.

Kể làm sao hết những thói quen trong hành xử với những hậu quả tai hại như tai biến tim mạch, ung thư phổi do thuốc lá, ung thư gan do rượu, v.v…
Tất nhiên những thói quen xấu này phải được loại trừ. Không thể nào để tương lai mờ mịt vì men rượu, và sức khỏe tàn theo khói thuốc bay.

Tuy nhiên, loại trừ thói xấu trong hành xử không phải là chuyện dễ làm vì chúng bắt nguồn ngay từ những thói quen trong cảm nhận và suy diễn.

Các cụ bà ngày xưa đã cảm nhận, “miếng trầu là đầu câu chuyện”, và nhai trầu không thể thiếu vôi. Hậu quả là một số cụ bị ung thư môi do nhai trầu.

Ngày nay, các mỹ nhân cảm nhận nét đẹp thời trang cần môi hồng, da sậm. Và số ung thư da cũng gia tăng theo cảm nhận cần làm đẹp bằng tô son và tắm nắng.

Ngoài ra, thói quen suy diễn không logic – không cần minh chứng – cũng đã từng gây nhiều tai hại.
Vì suy diễn rằng điếu thuốc mang lại nguồn cảm hứng, cốc rượu giúp tiêu sầu, một số văn nhân nghệ sĩ đã ghiền thuốc lá hoặc ghiền rượu.
Vì suy diễn rằng nốt ruồi trên má là “xui” – là báo hiệu “thương phu trích lệ”, một số cô bà đã đi “phá” không đúng cách và đã làm ung thư da do hắc tố lan rộng.
Cũng từ lề lối suy diễn “đói ăn cơm, đau uống thuốc”, trị bệnh nhất thiết phải dùng thuốc và đi thầy thuốc là phải có toa thuốc để dùng, nhiều người đã tìm cho được các lương y “như từ mẫu” chuyên cho uống từng bụm thuốc mỗi ngày.
Thuốc được mua về lung tung, uống nhầm loại, dùng sai liều, do đó tạo ra nhóm bệnh mới gọi là bệnh do dùng thuốc (iatrogenic disease).

Hiển nhiên là những thói quen vừa nêu không hề là đồng minh của sức khỏe.
Thế nhưng chúng lại được phổ biến bởi quảng cáo thương mãi qua truyền thanh, truyền hình, báo giấy và báo mạng trên Internet.

Điều đáng lo ngại thêm nữa là các thói quen dù bất lợi cho sức khỏe vẫn có thể dính theo người như bóng theo hình
vì “thói quen là một bản chất thứ hai.” (“L’habitude est une seconde nature.”). Đây là một lời cảnh cáo từ châm ngôn Pháp.

Vậy, cơ quan truyền thông y tế và người y sĩ thật sự cần có một vai trò nhất định trong việc phát hiện và loại trừ những thói quen xấu, phát huy và duy trì những thói quen thuận lợi cho sức khỏe thể chất, tâm thần và xã hội.
Người y sĩ thật sự không thể để các thói quen xấu trở thành một bản chất thứ hai.

Và bản thân từng người cũng thề từ bỏ các thói xấu có thề làm hại thân thể và rối loạn tâm trí. Đó là một “hạ quyết tâm” cho cuối năm 2015 lẫn đầu năm 2016.

NN

Advertisements